T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Doğal Güzellikleri

Elmalı Sedir Araştırma Ormanı: Elmalı ve Beydağlarının yükseklerdeki doğası keşfetmeyi sevenlere bitip tükenmeyen seçenekler sunar. Elmalı'nın dünyaca ünlü Sedir Ormanları, Beydağlarının en yüksek zirvesi olan Kızlar Sivrisi’nin yamaçlarını kaplar. Sedir ağaçlarının tahtası ev ve gemi yapımcılığı başladığından beri kullanılmaktadır.

Çığlıkara Ormanı: Bugün Tabiatı Koruma Alanı olan ve Elmalı-Finike sınırında yer alan Çığlıkara Ormanı, nadide ağaçların optimum yayılış alanıdır. Bin ve iki bin yaşını deviren ağaçların boy gösterdiği orman, 15.889 hektarı kaplamaktadır. Elmalı’ya 55 kilometre, Antalya’ya ise 165 kilometre uzaklıktaki Çığlıkara‘yı oluşturan Lübnan sedirini kıymetli kılan kerestesinin yumuşaklığı, eşsiz kokusu ile dayanıklılığıdır. Halk arasında katran olarak bilinen ünlü Sedir ağacı, Türkiye’de Batı ve Orta Toroslar ile Doğu Toroslar’ın iç ve dış bölümlerinde ve Amanos Dağları’nda bulunur. Vaktiyle dünyanın en güzel, en hızlı gemileri Antalya’da yapılırmış, bu gemileri yapan ellerin ustalığı kadar, yapıldığı ağaçların kerestesi de dillere destanmış. Süveyş Kanalı açılırken, Antalya ormanlarından kesilen ağaçların keresteleri buradan Mısıra gönderilmiş.

Sedir ağacının asıl yayılışı Anadolu'nun güneyinde; Köyceğiz’den Kahramanmaraş'a uzanan 650 - 2000 metrelik yükseklikler arasındadır. Ancak Anadolu'daki sedir ormanları da tarih boyunca tahribatlardan payını almış. Kilikia'yı İÖ. 19. yüzyılda işgal eden Mısırlılar, yılda 10 bin sediri keserek İskenderiye Limanı’na taşımışlardır. Osmanlı döneminde 1464 kilometrelik Hicaz Demiryolu İnşaatı’nda da sedir kullanılmış ve bu ormanlar büyük ölçüde tahrip olmuş. Romalı General ve devlet adamı Antonius’un Antalya ve çevresini armağan ettiği Kleopatra’nın ünlü gemisi de, Barbaros Hayreddin Paşa’nın donanması da aynı sedir ağaçlarıyla yapılmıştır. Milattan önceki dönemlerde Sedir, güzel kokusu, çürümemesi ve renginin güzelliği nedeniyle saray ve tapınakların yapımında, firavun ve üst düzeydeki devlet görevlilerinin mumya tabutlarının hazırlanmasında, beyaz reçinesi de mumyalamada kullanılırmıştır. 

Çığlıkara’nın en önemli özelliği sadece Türkiye'nin değil, tüm dünyanın en nadir sedir ormanlarından birine sahip oluşudur. Yüzlerce yıl ayakta kalan sedir ağaçları genç yaşlarında düzgün büyür, tepe kısmı yaklaşık 200 yaşından sonra bozularak şemsiye biçimini alır. Çığlıkara’nın alt kesimlerinde yazlar kurak ve sıcak, kışlarsa soğuk ve yağışlı geçer. Ormanı oluşturan sedirler arasında ardıçlar da boy gösterir. Ancak ardıçların hükümranlığı iki bin metreyi aşkın yükseklikte başlar. Bu olağanüstü güzellikteki doğa parçasının sakinleri arasında yeşil ve mavi Lübnan sedirinin dışında bozardıç, katranardıç, kokulu ardıç, meşe, akçaağaç, dişbudak ve kavak ağaçları da bulunur. Yüksekliğe göre değişim gösteren bitki örtüsü açısından da çok zengin olan orman, tavşan, tilki, keklik, yaban domuzu, kartal ve şahinleri de bağrında besler. Bahar gelirken titrek kavak, hüsnüyusuf, menekşe ve ballıbabalarla yeryüzünde bir cennete dönüşen Çığlıkara Ormanının bilinen en yaşlı sakinlerinden Baba Sedir 2,36 metrelik eni ve 28 metrelik boyuyla göze çarpar. Yaşıysa tahminen 1000 civarındadır. Ancak ormanın en görmüş geçirmişi Baba Sedir değil. Koca Katran adı verilen sedir ağacı tam 2000 yaşında. 2,82’lik çapa sahip bu anıt ağacın boyuysa 25 metredir.

Yangın kulesinin bulunduğu Çivkuş Tepesi’nin güney yamacı, iki bin metreyi aşan yükseklikte, biri diğerinden ayrıksı duran ve tek başına yaşayan ardıçlarla bezelidir. Bu dirençli ağaçlar rüzgâr, güneş ve soğuğun etkisiyle ilginç figürler oluşturur. Anıt ağaçları, muhteşem yaban hayatı, endemik bitki örtüsü ve olağanüstü güzelliğiyle sedirlerin doğal müzesi olarak kabul edilen Çığlıkara, mutlaka görülmesi, mümkünse kısa süreliğine de olsa yaşanması gereken yerlerdendir.


Elmalı Çığlıkara Ormanı

Elmalı Çığlıkara Ormanı

İlçede, 1995 yılında 2000 yaşında olduğu saptanarak anıt ağaç ilan edilen sedir, Türkiye'nin en yaşlı ağacıdır. ’Koca katran’ da denilen ağaç, 25 metre boyunda ve 8 metre 23 santimetre çevre genişliğine sahiptir. Antalya’da, yüzlerce yıllık yaşlara sahip 7’si Elmalı, 1’i Finike’de 8 anıt ağaç bulunmaktadır. Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü tarafından korunmasına yönelik çalışmalar yürütülen bu ağaçlar arasında, Elmalı-Finike sınırlarında yer alan dünyadaki ender sedir ormanlarından Çığlıkara’daki ’koca katran’, 1995 yılında 2000 yaşında olarak tescil edilmiştir.

YÜZYILLARI DEVİREN ELMALIDAKİ 7  AĞAÇ

Koca Katran: İlçede, 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen 2022 yıllık Koca Katran, Çığlıkara Tabiatı Koruma alanında yaşıyor.

Koca Katran genel görünümü.

 Koca Katran genel görünümü.

Aslan Ardıç:
Elmalı İlçesinde, Tekke Mahallesinde Tekke deresinde yaşayan ve 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen Aslan Ardıç, 1700 yaşında.

Lübnan Sediri:
Elmalı İlçesinde, 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen ve Toros Sediri olarak da bilinen 1500 yıllık ağaç Çığlıkara Tabiatı Koruma alanında yaşıyor.

Koca Sedir:
Elmalı İlçesinde, 2002 yılında anıt ağaç ilan edilen 1070 yıllık Koca Sedir, Sedir Araştırma Ormanında yaşıyor.

Şah Ardıç: Elmalı İlçesinde, 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen 800 yıllık Şah Ardıç, Sedir Araştırma Ormanında yaşıyor.

Şah Ardıç Ağacı

Koç Sedir: Elmalı İlçesi’nde, 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen 650 yıllık Koç Sedir, Çığlıkara Tabiatı Koruma alanında yaşıyor.

Katil Sedir:
Elmalı İlçesi’nde, 1995 yılında anıt ağaç ilan edilen 500 yıllık ağaç, Çığlıkara Tabiatı Koruma alanında yaşıyor. Yine Tekke Mahallesinde ,Abdal Musa Türbesi yakınında bulunan çınar ağacı da tescilli anıt ağaçtır.

Elmalı'nın Güzellikleri Elmalı'nın İki Gerçeği; Su ve Yeşil : Yaz aylarında, Elmalı Yaylaları, Antalya, Finike, Kumluca, Kaş ve Demre halkına serin bir barınak sağlar. Baranda Yaylası, Dereköy, Söğle, Geçmen, Yuva, Yapraklı Yörükler ve çobanlar tarafından sık sık gidilen yerlerdir. Beydağları Akdeniz Kıyılarından yükselerek 3080 metreye kadar ulaşır. Antalya kıyılarından başlayan tırmanışlar bütün bir yıl boyunca her mevsimde yapılabilir. Zirve 3080 metre olan Kızlar Sivrisi’dir. Tırmanışa başlarken veya dönüşte Elmalı Sedir Araştırma Ormanında kamp kurulabilir. Zirveden Akdeniz’in görünüşü bütün dağcıları cezbetmektedir. Tırmanış için Elmalı Sedir Araştırma Ormanından patika yoldan başlayabilirsiniz. Dönüşte yine bu yolu kullanabilirsiniz. Bu yol Elmalı-Finike Karayolu'nun 20. kilometresinde Avlan Gölü’nün kuzeyindedir. Bu yolla orman misafirhanesine ve kamp alanına ulaşabilirsiniz. Baharın gelişiyle, Sedir Ormanları inanılmaz yeşil bir gölgeliğe dönüşür. Kızlar Sivrisi’nin eteğindeki ormanlar insana huzur verici bir etki yapar. Sedir ormanlarının sonundaki, Beydağlarının en yüksek zirvesi Kızlar Sivrisi (3.080 m) her dağcının tırmanmak istediği bir zirvedir. Çamkuyundan görülen Dağın keskin sivri uçlu görünüşü “Sivri” adına son derece uyumludur. Kızlar Sivrisi’nin güneşle ateşlenen, karla kaplı dağlarının büyülü hareketleri insanları ve kameraları mıknatıs gibi çeker.

KARINCA KOLONİSİ

Çığlıkara milli park alanında 306 tane karınca kolonisi bulunmakta. Boyları 2-3 metre olan kolonilerden bazıları 5-6 metreyi bulabilmekte. Bu karıncalar doğal olarak ormana zarar veren canlıların yok edilmesinde kullanılıyor. Ayrıca bu karıncaların astım tedavisinde büyük bir öneme sahip. karıncalar feromon salgılamakta ve bu salgıladıkları feromonun astım hastalığına iyi geldiği bilinmektedir.

Elmalı Karınca Kolonisi

KIZLAR SİVRİSİ

Bey dağları Antalya Körfezinin batısında yer alır. Körfeze paralel uzanan bu dağların yükseklikleri 600 ila 3086 m. arasında değişir. En yüksek zirve 3086 m. ile Kızlar Sivrisi’dir.
(En çok bilinen Teke Dağı 2155 metre, Bakırlı Dağı 2547 metre ve Tahtalı Dağı 2360 metredir.)

Kızlar Sivrisi ‘ne ulaşım: Kızlar Sivrisi’ne Antalya Otogarından kalkan Elmalı Minibüsleri ile ulaşılabilinir. Elmalı’ya ulaştıktan sonra Büyük Söğle / Küçük Söğle köyüne geçmeniz gerekmektedir. Bu iki köy aslında zaman içerisinde genişleyerek tek bir köy olmuşlardır. Bir diğer alternatif traktörle ulaşımdır. Özel araçla gelinmesi durumun da yine aynı güzergahı izleyebilir. 

Kızlar Sivrisi ’ne sizi götürecek en güzel yol Avlan Gölü : Finike-Elmalı arasında bulunan Avlan gölüne Finike veya Elmalı’dan minibüs ile ulaşmak mümkündür. Gölün kenarından; asfalttan Elmalı Sedir Araştırma Ormanına giriş yapılır. 10 kilometrelik Sedir Ormanı içerisinde sürekli yükseklere çıkılan bu yol eşsiz güzellikler barındır. Yolun üzerinde sayısız yayla ve kamp alanı mevcut.

Elmalı Çamkuyusu Yalası

Zirve: Teorik olarak zirveye her yönden çıkılabilinir. En sık kullanılan rota, dağın doğusundan yapılan çıkıştır. Kızlar Sivrisi teknik rotalar da barındırır. Bunlara en güzel örnek; İlter Güvendik ve Dağhan Çelik’in Nisan 2010’da gerçekleştirmiş olduğu soldaki çıkış örnek gösterilebilir. İkili çıkışlarında Nisan ayı olmasına rağmen kazma, krampon ve kask kullanmışlardır.



GÖLLER 

Baranda Gölü : 
Antalya Elmalı Platosu İslamlar Mahallesi hudutları içerisinde denizden 1500 metre yükseklikte doğal karstik bir göldür. “Karstik” bir yapıya sahip göl havzasında , kışın yağan kar ve yağmur suları birikmektedir; ayrıca daha yüksek kesimlerden de derelerin yan kolları göle su taşımaktadır.

Elmalı Baranda Gölü genel görünüm.

Avlan Gölü: Avlan Gölü Antalya ili, Elmalı ilçesinde yer alan karstik oluşumlu göldür. Gölün denizden yüksekliği 1030 m, doğal halinde büyüklüğü 850 hektardır. Göl, Karagöl ile birlikte, 1030–1050 m yüksekliğindeki Elmalı polyesinde yer alır. Elmalı polyesi Elmalı dağı ile Bey dağları arasında uzanır. Gölün bulunduğu alan kalkerli yapıdadır. Avlan gölü Elmalı polyesinin en çukur alanında oluşmuştur. Avlan gölü bazı yıllarda kuruması sonucu yapılabilecekler tartışılmıştır. Jeolog Dr. Hans Stark'ın 1951'deki raporuna dayanarak 1970 yılında göl kurutulmaya karar verilmiştir.1975-80 yılları arasında bir kanal açılarak sular Başgöz çayına akıtılmış ve göl kurumuştur. Gölün kurutulması pek çok alanda zararlı olmuştur.

 Elmalı Avlan Gölü genel görümü