T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Antalya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Gelenek ve Görenekleri

Korkuteli'nin Yöresel Yiyecekleri: İlçemizde Kölle (Göce), Arap Aşı, Tarhana Çorbası (Darhane Çorbası), Dometes Civesi, Hibeş, Höşmerim, Zerde ve Keşkek gibi yiyecekler ilçemiz halkı tarafından önemli gün ve gecelerde yöresel yiyecek olarak hazırlanmakta ve misafirlerin ikramına sunulmaktadır.
 
Korkuteli'nin Gelenek ve Görenekleri;

Folklor:

Mahalli Oyunlar: Korkuteli ilçesi Teke yöresine ait olup, halkının kökeni itibariyle Anadolu’ya gelen ilk Türk Aşiretlerine kadar inmektedir. Tekelioğlu beyliğinin kuruluşu ile daha önceki kültürlerinde karışması neticesinde Folkloru çeşitlilik arz eder. Korkuteli'nin Teke Yöresinin genelinden ayırmak mümkün değilse de ilçede Yarendede Kurtbaba, Alibey,Ümmükız adının Dudu olduğu sanılan kadının tokuç attığı yerde geçen çeşitli efsaneleri bakımından ayrıcalık arz eder.İlçenin en eski tarihi incelenecek olursa müzik aletleri olarak bugün ki’’Tırnak Kemençe’’olarak bilinen çalgının daha ilkel biçimlerini görürüz.Daha sonraki kültürlerle karışarak bizim hala bugün çalınan ‘’Kabak Kemane’’(IGLIK) olmuştur .Sipsinin bilinen tarihi de çok eski olup,bu çalgı bölgemize kabak kemane ile birlikte girmiştir. Genel olarak müzik aletleri olarak, Tırnak Kemane, Kabak Kemane,Sipsi,Cura,Parmak Cura,Kaval ve değişik çeşitleri, Bağlama ve Davul, Zurnayı görürüz. İlçe Cümbüş,Keman ve Klarnet’ten de etkilenmiş olup, Başpınar köyünde de Kuzey Kafkas kökenli bir gurup tarafından Akordion ve benzeri müzik aletleri de çalınmaktadır.

İlçenin halk oyunlarının temelini boğaz havaları ve çepkenler (Teke Zortlamaları) oluşturur. Bu oyunlar bölgenin Coğrafi yapısına uygunluk teşkil eder. Boğaz havaları buruk ve sert, çepkenler ise tıpkı bir yaban keçisinin çevikliği, zarifliği ve coşkusuyla oynanan daha sonraları boğaz havalarına örnek olarak ,çıktım damın dorusuna barımda aldım çalı, Ümmügül-süm keçileri kimler gütsün, akkoyunum yüz olsa, engel menevşelim engel, menekşe buldum derede, yayla yolları aldı adlı havalar verilebilir. Bunun yanında Teke zortlatmalarına örnek olarak Teke Zorlatması, goduk koşturan, çekirgenin ganadı, sarı zeybek, haymanalı, Osmanımın tesbihi, şu ümmü-mün çalgısı havaları verilebilir.

Zeybek türü oyunlar İlçe kültürü içerisinde daha sonra bütünleşmiş olup, serenler zeybeği, çay benim çeşme benim (Al yazmam veya Korkuteli zeybeği), Bozova Zeybeği ve Bangaza Zeybeği zeybek türü oyunlara örnektir. İlçede oynanan oyunların içinde zeybekler hariç diğer hemen hepsi kadınlar tarafından oynanmaktadır. İlçede oynanan düz oyunlara gelince; İlçe çevre ilçe ve illerden pek yakından etkilenmiştir. Meşelidir Engin Bağlar, Kezban Yenge, Düz Çekirge, vb. ilçenin oyunları olarak oynanır. Diğer isimde Hökemat olarakta bilinen “Topal Oyunu” ilçenin en dikkat çeken ve manalı oyunlarından biridir. Köylerde kışın uzun gecelerinde ve genellikle düğün eğlenceleri sırasında çeşitli yarenlik oyunları oynanır. Bunların örnekleri çoksa da Pekmez Sıkma, Keçi Derisi Dabaklama, Tütün, Kıyma gibi oyunları belirlemekte fayda vardır. Bunun yanında düğünlerde seyirlik oyun olarak Koca Arap adlı oyun çok sık oynanır.

Türkü olarak ilçede gurbet havaları, göç havaları, Avşar Bozlakları, Yayla havaları, Tekelioğlu havaları ve Beydağı havaları çalınıp söylenmektedir.

Korkuteli Türküleri;

AK KOYUNUM YÜZ OLSA
Ak koyunun Yüz olsa Testi içinde pekmez 
Güttüğüm yer düz olsa Bu pekmez bana yetmez
Ben koyunu güderim hey Bizim köyün kızları hey
Arkadaşım kız olsa. Davulsuz gelin gitmez.
Hele hele kızlar geçti yazlar (NAKARAT)
Nedir bu nazlar hey (NAKARAT) 

YAYLA ZEYBEĞİ SABAH YELİ
Al yazma dalda kaldı Eserde sabah yeli kesilmez
Aman,gözlerim yolda kaldı Güzellerin kem gözüne küsülmez
Yıkılası meyhane Bir güzel sevmeyile de bir yiğit
Haydi sarhoşum nerde kaldı asılmaz ooof ooof
Haydi bas bas gidelim Severim güzeli de korkmam ölümden
Alyazmamın oyası Ne bakarsın urum kızı kaleden
Aman yüzünde çıktı boyası At kendini kurtar beni beladan
Aman aç koynuna gireyim Ooof Ooof 
Uyu uyan sar beni Seni güzel beni çirkin yaratan
Haydi yar olduğunu bileyim Bende o Tanrının kulu değilmişim
Sürmelim ooof ooof

ÜMMÜM TÜRKÜSÜ
Yazır derler köyümüzün adını 
İçen bilir kahvemizin tadını
Kimler koydu Ümmüm senin adını
Su üstünde akıp gider ümmümkızın bürgüsü
Onsekizdir siyah saçın örgüsü
Ümmüm bu güzellik sana Allah vergisi
Nereye de koydun kaytil çaylar ümmümü
Tüfek ketirinde şu katili vuralım
Dalgıç getirinde ümmü kızı bulalım
Biz gelinsiz o köye nasıl varalım
Nerede koydun kuruyasa çaylar ümmümü 
Davulcular kara giyer dolaşır
Anan baban koyun gibi meleşir
Nişanlısına kara haber ulaşır
Nereye de koydun çaylar ümmümü
Her sabah namazında mahkemeler kurulur
Ümmü kızın istidası sürülür
İfadeler karakolda alınır
Nereyede koydun kanlı çaylar ümmümü ?
 
Korkuteli Bilmeceleri

Dağdan gelen musa Eli ayağı kısa Gelirse görürsün Güle güle ölürsün (KAPLUMBAĞA),
Tel tel kadayıf Bizim hanım çok zayıf  Bir kusuru daha var Gözünün biri kayıp (DİKİŞ İĞNESİ)
Gökten gelir hız ile Yedibin yıldız ile Ne toptur ne tüfek Yakar yıkar ateş ile (YILDIRIM)              
Değneğin ucu yemiş Onu yiyen ölmemiş Ramazanda yemişte Orucu bozulmamış (FALAKA)                     
Kırmızıdan rengi var Tarlalarda dengi var Kırların tek gelini Rüzgar sallar belini (GELİNCİK)  
Kendisi derinden Kulakları demirden Kızları gelinleri Su üstünde yürüten (TEF) 
Çıldırı çıtsız  Baldırı etsiz (ÇEKİRGE)

Korkuteli Kaşık Oyunları

a) Bölgede kaşıkla oynanan oyunların kökeni bir hayli karışık bir konu olma özelliğini korumaktadır Şöyle ki, bu oyunlar gerek Konya Bölgesinde ve gerekse Akdeniz Bölgesinde oynanmaktadır. Akdeniz Bölgesinde Kaşık oyunlarının merkezi Mersin Silifke'dir. “Teke Zortlatması “olarak bilinen Bölge kaşıklı oyunları her ikisinden de değişik figürlere sahip ve onlardan daha zengindir. Oyunlar kadın olsun Erkek olsun herkes tarafından sevilerek oynanmaktadır.

b) İlçemiz halkından olup ses sanatçısı olarak tanılan Erdal İyiöz, Fahrettin Çelik ve Hüseyin Bağlar bilinmektedir. Bu sanatkarlar Ümmüm türküsü, Sabah Yeli, Çay Benim Çeşme Benim, Yayla Yolları, Güllük Dağı Türküsü, Ötme Dugug Ötme Türkülerini bestelemiş ve söylemektedirler. Bu türkülerin kaynağı Korkuteli İlçesidir. Halk hikayeleri Ata sözleri mahalli deyimler efsaneler destanlar ve menkıbeler hakkında yapılan araştırmalar sonuçsuz kalmış bu konuda kayda değer ve yörenin malı olan bir esere rastlanmamıştır.

Mahalli Yemekler ve sofra adabı: Hemen her bölgeden olduğu gibi bu yörenin kendini has bir takım yemek çeşitleri vardır. Bunlar içerisinde en önemlileri: Kulaklı Çorba, Höşmerim Tatlısı, Arabaşı, Haside, Cive, Zerde, Şakşuka, Su Böreği, Baklava, sarıburma, tahrana çorbası elma-ayva reçeli ve mermalatı gibi yemek ve tatlı çeşitleri Korkuteli'ne has özellik taşır. İlçede sofra adabı, düğün dernek ve Bayram günlerinde pek değişmemekle birlikte bazı köylerde değişiklikler arz eder. Toplu Yemeklerde genellikle davet yapılır davete iştirak edenler büyükler, orta yaşlılar ve küçükler olmak guruplara ayrılarak yer sofralarda yemek yenir. Ayrıca kadınlar bu tür toplantılarda ayrı grup oluştururlar gerek yemekten önce ve gerek yemekten sonra eller yıkanır. Genel olarak önce çorba sonra sulu yemekler, pilav ve tatlı getirilir. İlçede Türk İslam gelenekleri hala yaşadığı sevinilerek müşahede edilmiştir, onun için yemekten önce ve yemekten sonra temizliğe büyük ilgi gösterilir. Ayrıca yemekten sonra sofra duası grubun en yaşlısı tarafından okunur. Duadan sonra birer lokma daha alınarak yemek yeme işlemi tamamlanmış olur. Özellikle yemekten sonra misafirlere kahve ikram edilir. Yapılan ikramlar evin en genç erkeği veya kızı gelini tarafından yapılır bu arada misafirlere kolonya ve sigara dağıtımı ihmal edilmez. Düğünlerde kadın ve erkek eğlenceleri ayrı ayrı yerlerde yapılır. Özellikle köy düğünlerinde bu hususa çok dikkat edilir. Kadınların erkekler tarafından, erkeklerin kadınlar tarafından düğün eğlencelerinde izlenmesi ayıplanır. Son zamanlarda ilçe merkezinde tertiplenen düğün törenleri gelişmekte olan sosyal harekatın bir sonucu olarak; kadın erkek bir arada (balolar) yapılmaktadır. Bölgede evlilik kutsal sayıldığından düğünlere ait gelenek ve görenekler büyük bir dikkatle korunmaya çalışılmaktadır.

Kız istemek: Evlenme çağına gelen erkeğin ailesi evvela çevrede kızı ailelerin evlerine kız bakmaya giderler, beğenilirse ”Dünür" gidilir. Kız tarafı evet derse bir hafta içinde içerisinde ”Söz kesimi“ veya “şerbet içme” töreni yapılır. Söz kesme töreninden sonra nişan merasimi yapılır. Basit olarak aileler arasında sade bir tören yapılacağı gibi Nişan Balosu da yapmak mümkündür. Nişanda gelin olacak kıza takı takmak adettir. Takılar ailelerin maddi durumlarına göre değişir. Genel olarak takılar ailelerin isteğine bırakılır.

Kına gecesi : Düğünden bir gün evvel yapılır, gece yapılan bu eğlencede oğlan evi tarafından getirilen kına hazırlanır, kınayı gelin "Yenge" si yakar. Kına yakılırken mani söylemek bir gelenektir. Kına gelinin elleriyle birlikte ayaklarına da yakılır.

Korkuteli El Sanatları

Dokumacılık: İlçemiz merkezi kasaba ve köylerinde mahalli el sanatları olarak namazlık, hasır, kilim, halı, heybe, çul, çuval, çadır, çakşır, kolan, çorap, torba dokunmaktadır. 

Örgücülük ve İşlemecilik: İlçemiz merkez-kasaba ve köylerinde kazak, yün çorap, patik, eldiven, kuşak, kalpak, başlık, atkı, dizlik ve şal örülmektedir. Yün örgülerin yanında özellikle kadınlarımızın ve kızlarımızın tarihi çok eskilere dayanan oya, dantel çeşitleri hemen hemen her aile ferdinin elindedir. İlçe halkı bu konuda çeşitli el beceriyle el emeği ve göz nuru dökerek sözü edilen örgü işlerinin en güzellerini örerek ve işleyerek sergilemektedir. Son yıllarda yaygınlaşan piko nakışçılığı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde katkılarıyla yörede yaygınlaştırılmıştır.

Taş İşlemeciliği : İlçe tarihçesinde taş işlemeciliğine, ilçe sınırları içinde rastlanmamıştır. Ancak ilçeye bağlı Ulucak ve Avdan Köyleri sınırları içinde taş oymacılığına yarayışlı oldukça yumuşak taş çıkarılmaktadır. Özellikle Ulucak köyünde yumuşak taştan kabir taşı yapılmaktadır. İşlenen bu taşlar bir sanat özelliği taşımakla beraber çevrenin mezar taşı ihtiyacını karşılamaktadır.